Sanok – historia miasta

Początek historii oraz nazwa miasta

Archeolodzy prowadzą badania nad prehistorią okolic Sanoka. Wiadomo, że okolice współczesnego miasta zostały zasiedlone przez ludzi już w epoce neolitu. Badania pokazują, że ludami, które zamieszkiwały te tereny byli Celtowie a następnie wschodniogermańscy Wandalowie, natomiast nie brakuje tutaj także wpływów rzymskich. Nazwa miast pochodzi od rzeki Sanu. Sanok jako późniejsze miasto w średniowiecznej Polsce został założony w X albo w XI wieku.

Średniowiecze

Latopis Hipacki, średniowieczny kodeks ruski po raz pierwszy wspomina o grodzie w Sanoku w 1150 roku. Następnie właścicielami tych ziem stali się możnowładcy węgierscy, między innymi starostowie, natomiast od 1235 roku znów władzę przejęli książęta ruscy. W 1325 roku w wyniku wcześniejszych konfliktów, zamachów i licznych zabiegów dyplomatycznych władzę przejął Bolesław Jerzy II syn księcia mazowieckiego Trojdena I. On to w 1339 roku nadał Sanokowi przywilej lokacyjny na prawie magdeburskim. Po śmierci księcia w 1340 roku miasto zostało włączone do polskiej Korony. W XV wieku w Sanoku znajdowała się siedziba członków rodziny królewskiej. Po śmierci Władysława Jagiełły w 1434 roku urzędowała tu wdowa po nim, Sońka Holszańska.

Od XVI do XX wieku

Bardzo duży wpływa na rozwój Sanoka miała królowa Bona Sforza. Włączyła ona swój herb rodowy do herbu miasta. W XVI wieku w mieści dobywały się sądy grodzkie oraz sądy ziemskie. Przez prawie cały XVI wieku w mieście postępował rozwój gospodarczy, natomiast końcówka stulecia przyniosła Sanokowi początek upadku. Główną tego przyczyną były liczne pożary, które niemal doszczętnie zniszczyły zabudowę miasta.

Wiek XVII i XVIII nie przyniosły Sanokowi niczego innego. Wprawdzie mieszkańcy cały czas starali się przywrócić dawną świetność miasta, natomiast ich wysiłki spełzły na niczym. Od 1772 roku Sanok znajdował się w rękach austriackich. W 1864 roku w Sanoku powstała siedziba starostwa, natomiast w 1888 roku Towarzystwo Gimnastyczne Szkół.

XX wiek

Przed wybuchem II wojny światowej Sanok był miastem wielokulturowym oraz wielonarodowym. Polskie Towarzystwo Tatrzańskie powstało tutaj w 1929 roku, natomiast w 1930 roku siedziba Małopolskiego Inspektoratu Straży Granicznej. W 1936 roku odbył się w mieście „Zjazd Górski”. W okresie okupacji niemieckiej życie straciło ok. 40% mieszkańców Sanoka, natomiast w większości to byli Żydzi.

Po wojnie rozpoczęła się powolna obudowa miasta. Bardzo duży wpływ na rozwój miasta miały przedsiębiorstw Autosan oraz Stomil. W 1972 roku Rada Ministrów zlikwidowała powiat sanocki, natomiast w latach 1983-2016 znajdowała się tutaj siedziba władyki prawosławnej eparchii przemysko-nowosądeckiej.