W północno-wschodniej części Rezerwatu Polanki, tuż nad wsią Bykowce koło Sanoka, wyrastają z bukowego lasu dwie charakterystyczne formacje skalne. Duży Kamień, nazywany też Basztą, oraz Mały Kamień, znany jako Mur – to piaskowcowe wychodnie, które przyciągają wzrok zarówno geologów, jak i zwykłych spacerowiczów. Pierwsze z nich sięga około 12 metrów wysokości, drugie rozciąga się na długość mniej więcej 16 metrów.
- unikalne formacje skalne
- bogata flora i fauna
- ścieżka dydaktyczna z tablicami
- punkt widokowy na dolinę Sanu
- źródełko z mineralną wodą siarczkową
Formacje skalne w sercu buczyny karpackiej
Te piaskowcowe wychodnie zbudowane są z piaskowca ciężkowickiego – skały, która powstała miliony lat temu z osadów morskich. Ich powierzchnia nosi ślady procesów wietrzeniowych, dzięki czemu można obserwować ciekawą mikrorzeźbę – zagłębienia, rowki i wypukłości wyrzeźbione przez wodę, wiatr i mróz. Skałki wyróżniają się nietypową formą i sporymi rozmiarami jak na ten region.
Cały obszar rezerwatu to niemal 185 hektarów naturalnego lasu, gdzie dominuje buk. Właśnie ochrona żyznej buczyny karpackiej była głównym powodem utworzenia rezerwatu w 1996 roku. Skały stanowią dodatkową atrakcję geologiczną, na tyle istotną, że zostały uznane za pomniki przyrody.
Ścieżka dydaktyczna prowadząca do skał
Do formacji skalnych prowadzi dobrze oznakowana ścieżka dydaktyczno-przyrodnicza o długości około 2 kilometrów. Wzdłuż trasy ustawiono 10 przystanków z tablicami informacyjnymi, które opisują nie tylko same skały, ale też bogactwo przyrodnicze rezerwatu – od roślin po zwierzęta.
Parking znajduje się bezpośrednio przy wejściu do rezerwatu. Dojazd z Sanoka w kierunku Załuża jest prosty – z głównej drogi prowadzi wąski asfalt wprost na parking. Cała trasa ścieżki to spokojny spacer, który zajmuje mniej więcej godzinę, choć warto zarezerwować więcej czasu na obserwację przyrody i odpoczynek przy skałach.
W końcu XIX wieku na terenie dzisiejszego rezerwatu wydobywano ropę naftową. Do dziś zachowały się resztki studni pokopalnianej – miejsce to znane było lokalnie jako Ripne.
Co jeszcze zobaczysz w rezerwacie
Oprócz samych skał rezerwat oferuje sporo innych atrakcji. W jego obrębie znajduje się źródełko ze zmineralizowaną wodą siarczkową – niewielkie, ale ciekawe z punktu widzenia hydrogeologicznego. Jest też punkt widokowy, z którego roztacza się panorama na dolinę Sanu i pobliski Zagórz.
Flora rezerwatu to około 350 gatunków roślin, w tym 16 objętych ochroną prawną. Wiosną dno buczyny pokrywa się kolorowymi dywanami kwiatów: gajowiec żółty, zawilce, groszek wiosenny czy miodunka tworzą malowniczy widok. Można też natknąć się na rzadsze gatunki – lilię złotogłów, języcznik zwyczajny, gnieźnika leśnego czy bluszcz pospolity. Ten ostatni oplata niektóre stare buki, nadając im bajkowego charakteru.
Rezerwat to także ostoja fauny. Gniazduje tu bocian czarny, orlik krzykliwy, puchacz i kilka innych gatunków sów. Z drapieżnych ptaków można spotkać kanię rudą, jastrzębia czy krogulca. Jeśli chodzi o ssaki, w lasach żyją sarny, jelenie, dziki, a także drapieżniki – lisy, kuny, tchórze. Notowano również obecność wilków i rysi, choć spotkanie z nimi to raczej rzadkość.
W rezerwacie żyją rzadkie motyle: niepylak mnemozyna, krasopani hera i ogończyk śliwowiec. Z południa Europy przylatuje tu ćma zmierzchnica trupia główka – gatunek znany z filmu „Milczenie owiec”.
Dla kogo to miejsce
Ścieżka dydaktyczna jest łatwa i dostępna dla rodzin z dziećmi. Dzieciaki mogą uczyć się rozpoznawania drzew, szukać śladów zwierząt, a przy okazji wspinać się (ostrożnie) na skałki. To dobry pomysł na kilkugodzinną wycieczkę z Sanoka – niezbyt wymagającą, ale dającą kontakt z naturą.
Miłośnicy geologii docenią możliwość obserwacji procesów wietrzeniowych na piaskowcu. Ornitolodzy mogą spróbować szczęścia w obserwacji ptaków – wiosną i latem aktywność ptactwa jest największa. Fotografowie przyrody znajdą tu interesujące kadry, zwłaszcza wczesną wiosną, gdy kwitną podszytowe rośliny, lub jesienią, gdy bukowy las zmienia barwy.
Lokalizacja i dojazd do Rezerwatu Polanki
Rezerwat leży w miejscowości Bykowce, w gminie Sanok, na terenie Parku Krajobrazowego Gór Słonnych. Z Sanoka do rezerwatu jest około 10 kilometrów w kierunku Załuża. Z głównej drogi odbiega wąska asfaltowa droga, która prowadzi bezpośrednio na parking przy wejściu do rezerwatu. Dojazd autem nie sprawia problemów.
Przez rezerwat przebiega również zielony szlak turystyczny, więc można tu dotrzeć pieszym szlakiem z innych punktów regionu. To dobra opcja dla osób planujących dłuższą wędrówkę po okolicy.
Informacje praktyczne
Wstęp do rezerwatu jest bezpłatny – można go zwiedzać przez cały rok. Rezerwat nie ma określonych godzin otwarcia, działa na zasadzie swobodnego dostępu. Najlepszy czas na wizytę to wiosna (kwiecień-maj), gdy kwitną rośliny runa leśnego, lub wczesna jesień (wrzesień-październik), gdy las prezentuje się w najpiękniejszych barwach.
Na przejście całej ścieżki dydaktycznej warto zarezerwować około 1-1,5 godziny. Jeśli planuje się dłuższy odpoczynek przy skałach, obserwację ptaków lub fotografowanie, lepiej przeznaczyć na wizytę 2-3 godziny. Teren jest nierówny, więc wygodne obuwie turystyczne będzie przydatne, choć nie są to trudne szlaki górskie.
W okolicy nie ma infrastruktury gastronomicznej, więc warto zabrać ze sobą wodę i ewentualnie przekąski. Najbliższe punkty usługowe znajdują się w Sanoku. Rezerwat położony jest w obszarze chronionym, więc obowiązują tu standardowe zasady – zakaz rozpalania ognisk, śmiecenia i niszczenia roślinności.